حكيم ابوالقاسم فردوسى
27
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى)
« يزدگرد بزهكار » پادشاهى يزدگرد بزهكار بيست و يك سال بود « 1 » بر تخت نشستن يزدگرد چون يزدگرد بر گيتى پادشاه گشت ، سپاهيان را گرد آورد و كلاه برادر را بر سر نهاد « 2 » و از براى آن مرگ اندوهبار برادرش شاد بود . پس به آن نامداران شهر گفت : همهء كسانى از شمايان كه بهرهاى از داد داريد ، يزدان را نيايش كنيد و دل خود را از داد ما شاد و خندان سازيد . من نخواهم گذاشت كه بدكاران به بدى دست بيازند . هر كسى كه از ما راستى بجويد ، از كژّى و كاستى بيآرامد . ما در هرجا جاه او را افزون مىكنيم و كينه و آز را از دل بيرون مىسازيم . تنها با خردمندان بيدار دل به سگالش
--> ( 1 ) - مدت شاهى يزدگرد را به تقريب بين 20 تا 22 سال ذكر كردهاند . صاحب مجمل التواريخ و القصص اين مدت را 20 سال و 5 ماه و 18 روز دانسته است . ص 68 . برخى همچون حكيم فردوسى 21 سال آوردهاند . يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 199 ثعالبى ، تاريخ غررالسير ، ص 316 بلعمى ، تاريخ بلعمى ، ج 2 ، ص 921 . ابن بلخى 21 سال و 5 ماه و دينورى 21 سال و 6 ماه ذكر كردهاند . فارسنامه ، ص 22 الأخبار الطوال ، ص 83 . برخى 22 سال و 5 ماه و 16 روز آوردهاند . طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 609 بلعمى ، همان ، ص 922 . طبرى در يك روايت ديگر ، طى خبر واحدى مدت 11 سال و 5 ماه 18 روز را آورده است . همان ، همان صفحه . به طور كلى بايد دانست كه مدت حكومت يزدگرد اول حدود 22 سال بوده است يعنى از سال 399 م . تا 421 م . ( 2 ) - در بارهء نسب يزدگرد اول اختلاف وجود دارد بدين معنى كه برخى او را پسر بهرام چهارم و برخى نيز برادر او دانستهاند . طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 607 .